مقدمه
امروزه جهاني که در آن زندگي مي کنيم پر تلاش و تکاپو با سرعت انتقال اطلاعات و توليد علم و ابزار و تکنولوژي و خلاصه مصداقي از “ابر و باد و مه و خورشيد و فلک درکارند تا تو ناني به کف آري و به غفلت نخوري” در جهت ايجاد رفاه هر چه بيش تر براي خانواده ها و جوامع بشري مي باشند در اين بين اعتياد که اکثر جوانان آينده ساز را هدف قرار داده است معضلي است که امروزه در جوامع غربي و شرقي به “بحران” تبديل گرديده است و مانع جدي پيش روي جوامع در جهت رشد و پيشرفت و توليد علم و تکنولوژي مي باشد. با اندک توجهي به پيرامون خود کمتر منصفي به انکار اين واقعيت شوم و آثار تخريبي آن بر نيروي جوانان که آينده سازان هر کشوري خصوصاً ميهن عزيزمان ايران مي باشند مي پردازد. کافي است در يکي از روزها سري به سالن هاي شلوغ و پر تردد دادسراي عمومي و انقلاب بزنيم تا مجرمين معتاد يا به عبارت صحيح تر معتادان مجرم را به عينه مشاهده کنيم. گويي رابطه اي انکار ناپذير بين اعتياد با جرايمي از جمله سرقت، ترک انفاق، فروش مواد مخدر و غيره وجود دارد در پرونده هاي دادگاه هاي خانواده وضعيت مشابهي نظير آن چه در دادسراها مي گذرد در بحث طلاق، ترک انفاق، فروش جهيزيه همسر و غيره توسط همسران معتاد قابل مشاهده مي باشد. از اين رو است که سهم عمده جرايم نصيب معتادان مي گردد و امروزه مصرف و سوء مصرف مواد به عنوان يکي از مشکلات اصلي جوامع مطرح است و روز به روز شاهد گسترش شمار افراد وابسته مواد از يک سو و پايين آمدن سن افراد وابسته از سوي ديگر هستيم. اثرات سوء اعتياد و هزينه هاي هنگفت آن بر خانواده و جامعه بر کسي پوشيده نيست از اين رو در کشورهاي مختلف تلاش هاي زيادي در راستاي پيشگيري صورت گرفته است و گام اول پيشگيري، افزايش آگاهي افراد و بر طرف کردن عوامل خطرساز اعتياد مي باشد. از اين رو شناخت ريسک فاکتورهاي اعتياد و به طور اخص عوامل خطرساز محيطي اجتماعي اعتياد در شهرستان کلاله با توجه به تعدد پرونده هاي موجود در خصوص جرايم عليه اموال از جمله سرقت، گامي مؤثر در جهت کنترل اعتياد و به تبع آن کاهش جرايم و اطاله رسيدگي در پرونده هاي مهم تر مي باشد. تحقيق حاضر با تأکيد بر عوامل خطرساز محيطي اجتماعي اعتياد گامي است در جهت افزايش آگاهي هاي عمومي راجع به اعتياد و عوامل آن و در نهايت با بررسي آمار و ارقام نوعي نتيجه علمي در اين خصوص ارائه مي نمايد و مي تواند به عنوان الگويي مورد استفاده ارگان ها و نهادهاي دولتي و غير دولتي مرتبط با بازخوردهاي منفي اعتياد قرار گيرد به اميد روزي که اختاپوس اعتياد از جامعه بشري رخت رحيل بربندد.
احمدرضا فضيلت
پاييز 1390
الف) ضرورت و اهميت تحقيق:
در شهرستان کلاله با توجه به اين که معتادان برايندي از عوامل خطرساز محيطي از جمله بازخوردهايي از سوي خانواده، دوستان و همسالان، فراواني و بازار مواد مخدر و خرده فرهنگ ها مي باشند و تحت تأثير مداوم اين عوامل، ترک اعتياد نيز غالباً به نااميدي مي پيوندند و دور و تسلسلي ناميمون بين اعتياد و ترک اعتياد و دوران پاکي و مجدداً بازگشت به اعتياد وجود دارد لذا شناخت هر چه بيش تر اين عوامل محيطي و زواياي گوناگون آن ها ابزار کنترلي در اختيار ما قرار مي دهد چه اين که بدون شناخت صحيح اين عوامل برنامه ريزي درست و به موقع و کافي و در يک جمله “برنامه ريزي جامع و مانع” در جهت پيشگيري از اعتياد امکان پذير نخواهد بود اهميت موضوع زماني هويدا مي گردد که اعتياد را در دامنه جرايم به بيماري سرطان يا ايدز يا “بيماري لاعلاج” در دامنه بيماري ها تشبيه نماييم چرا که اولين مصرف مواد افيوني مصرف کننده را در مسيري قرار مي دهد که شروع، جريان و خاتمه آن چيزي جز تباهي و سياهي و هزينه هاي بي شمار آن براي دولت، جامعه و فرد نمي باشد، نظير آن چه که به فرايند غير قابل بازگشت علايم حياتي در فرد و به عبارت ديگر “مرگ” تشبيه مي گردد. لذا با توجه به اين که برنامه ريزي خرد يا کلان در اين شهرستان در امر پيشگيري از اعتياد نيازمند جمع آوري آمار و بررسي عوامل خطرساز در اين شهرستان مي باشد و از طرفي تحقيقي را مي توان تحقيق علمي محسوب نمود و بر آن تکيه نمود که مبتني بر آمار باشد لذا تحقيق ميداني و آماري در اين شهرستان امري ضروري به نظر مي رسيد. ضرورت انجام تحقيق نيز آن است که تا کنون نه تنها به موضوع اعتياد و عوامل محيطي اجتماعي آن به صورت عام پرداخته نشده است بلکه بررسي ميداني و آماري موضوع با توجه به اين که اين شهرستان در استان گلستان معتادان زيادي را در مقايسه با ساير شهرستان ها در خود جاي داده است براي برنامه ريزي هاي کلان در اين شهر از حيث پيشگيري از وقوع جرم براي استفاده نهادهايي چون، دادسرا، بهزيستي، آموزش و پرورش و … مفيد فايده خواهد بود.
ب)اهداف تحقيق: بررسي عوامل محيطي اجتماعي اعتياد در شهر کلاله و بررسي آماري موضوع ما را به حقيقت امر اعتياد در اين شهر نزديک مي نمايد و ضرورت موضوع از حيث برنامه ريزي صحيح و اصولي مبتني بر آمار صحيح و واقعي با کمترين رقم سياه و يا خاکستري بزهکاري مي باشد. بررسي فرضيات مطروحه از حيث درست يا نادرست بودن آن ها با نگاه آماري از اهداف ديگر اين تحقيق مي باشد. همچنين نظر به اين که در دادسراي عمومي و انقلاب کلاله طيف وسيع مجرمين، معتادين اين شهر مي باشند لذا با کشف و شناخت ريسک فاکتورهاي اعتياد و برنامه ريزي دقيق در جهت رفع اين عوامل اعتياد زا کمک شاياني به کاهش پرونده هاي وارده دادسرا خواهد شد و موجب امنيت خانوادگي و اجتماعي مي گردد.
در مجموع هدف کلي اين تحقيق بررسي عوامل خطر ساز محيطي اجتماعي اعتياد در شهرستان کلاله بوده و در جهت تحقق، اين هدف کلي، اهداف فرعي ذيل مد نظر مي باشد:
1- مشخص نمودن رابطه ويژگيهاي فردي نوجوانان و جوانان با اعتياد آنان در شهر کلاله 2- مشخص نمودن اثر ويژگيهاي فردي نوجوانان و جوانان با اعتياد آنان در شهر کلاله
3- مشخص نمودن نقش عوامل خانوادگي در اعتياد نوجوانان و جوانان در شهر کلاله
4- مشخص نمودن نقش گروه همسالان (همالان) در اعتياد نوجوانان و جوانان در شهر کلاله
5- مشخص نمودن نقش ميزان دسترسي به مواد مخدر در اعتياد نوجوانان و جوانان در شهر کلاله
6- مشخص نمودن نقش اشتغال در اعتياد نوجوانان و جوانان در شهر کلاله
7- مشخص نمودن نقش برخورداري از باورهاي غلط نسبت به مصرف مواد مخدر در اعتياد نوجوانان و جوانان در شهر کلاله
8- مشخص نمودن نقش ميزان کنترل بيروني در اعتياد نوجوانان و جوانان شهر کلاله
9- مشخص نمودن ميزان تاثير گذاري متغيرهاي فاصله اي مورد استفاده در اعتياد نوجوانان و جوانان شهر کلاله
ج)سوالات تحقيق:
با عنايت به اهداف مطرح شده، سوالات اين تحقيق بدين شرح مي باشد:
1- چه رابطه اي بين سن پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان وجود دارد؟ 2- چه رابطه اي بين سطح تحصيلات پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر وجود دارد؟ 3- چه رابطه اي بين ميزان درآمد ماهيانه پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر وجود دارد؟ 4- چه رابطه اي بين ميزان هزينه صرف شده جهت مصرف مواد مخدر پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر وجود دارد؟ 5- چه رابطه اي بين سن شروع به مصرف مواد مخدرپاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر وجود دارد؟ 6- چه رابطه اي بين شرايط و وضعيت خانوادگي پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر وجود دارد؟ 7- چه رابطه اي بين باورهاي غلط نسبت به مصرف مواد مخدر پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر وجود دارد؟ 8- چه رابطه اي بين وسايل مکانيزم کنترل بيروني با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر وجود دارد؟ 9- چه رابطه اي بين ميزان دسترسي آسان به مواد مخدر با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر وجود دارد؟ 10- ميزان اعتياد پاسخگويان به مواد مخدر با تغيير در جنسيت آنان، چه تفاوتي مي کند؟ 11- ميزان اعتياد پاسخگويان به مواد مخدر با تغيير در محل تولد آنان، چه تفاوتي مي کند؟ 12- ميزان اعتياد پاسخگويان به مواد مخدر با تغيير در محل سکونت آنان، چه تفاوتي مي کند؟ 13- ميزان اعتياد پاسخگويان به مواد مخدر با تغيير در وضعيت اشتغال آنان، چه تفاوتي مي کند؟ 14- ميزان اعتياد پاسخگويان به مواد مخدر با تغيير در وضعيت تاهل آنان، چه تفاوتي مي کند؟ 15- ميزان اعتياد پاسخگويان به مواد مخدر با تغيير در وضعييت برخورداري خانواده ها ي آنان از فرد معتاد، تفاوتي مي کند؟ 16- ميزان اعتياد پاسخگويان به مواد مخدر با تغيير در وضعييت برخورداري آنان از دوستاني معتاد ، چه تفاوتي مي کند؟ 17- ميزان اعتياد پاسخگويان با تغيير در نوع شغل آنان، چه تفاوتي مي کند؟ 18- ميزان اعتياد پاسخگويان با تغيير در نوع مسکن آنان، چه تفاوتي مي کند؟ 19- ميزان اعتياد پاسخگويان با تغيير در نوع قوميت آنان، چه تفاوتي مي کند؟ 20- ميزان اعتياد پاسخگويان با تغيير در اولين تجربه ي مصرف مواد مخدر توسط آنان، چه تفاوتي مي کند؟ د)فرضيات تحقيق با توجه به اهداف و سوالات مطرح شده، فرضيات اين تحقيق بدين شرح مي باشد: 1- بين سن پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر رابطه وجود دارد. 2- بين سطح تحصيلات پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر رابطه وجود دارد. 3- بين ميزان درآمد ماهيانه پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر رابطه وجود دارد. 4- بين ميزان هزينه صرف شده جهت مصرف مواد مخدر پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر رابطه وجود دارد . 5- بين سن شروع به مصرف مواد مخدرپاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر رابطه وجود دارد. 6- بين شرايط و وضعيت خانوادگي پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر رابطه وجود دارد. 7- بين باورهاي غلط نسبت به مصرف مواد مخدر پاسخگويان با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر رابطه وجود دارد. 8- بين وسايل مکانيزم کنترل بيروني با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر رابطه وجود دارد. 9- بين ميزان دسترسي آسان به مواد مخدر با ميزان اعتياد آنان به مواد مخدر رابطه وجود دارد. 10- ميزان اعتياد به مواد مخدر بر حسب جنسيت تغيير مي کند. 11- ميزان اعتياد به مواد مخدر بر حسب محل تولد تغيير مي کند. 12- ميزان اعتياد به مواد مخدر بر حسب محل سکونت تغيير مي کند. 13- ميزان اعتياد به مواد مخدر بر حسب وضعيت اشتغال تغيير مي کند. 14- ميزان اعتياد به مواد مخدر بر حسب وضعيت تاهل تغيير مي کند. 15- ميزان اعتياد به مواد مخدر بر حسب وجود فرد معتاد در خانواده تغيير مي کند. 16- ميزان اعتياد به مواد مخدر بر حسب وجود فرد معتاد در بين دوستان تغيير مي کند. 17- ميزان اعتياد پاسخگويان با نوع شغل تغيير مي کند. 18- ميزان اعتياد پاسخگويان با نوع مسکن تغيير مي کند. 19- ميزان اعتياد پاسخگويان با نوع قوميت تغيير مي کند. 20- ميزان اعتياد پاسخگويان با اولين تجربه ي مصرف مواد مخدر تغيير مي کند. ه)تعيين و مشخص نمودن متغيرهاي مستقل و وابسته تحقيق متغير وابسته اين تحقيق اعتياد نوجوانان و جوانان (افراد 15 تا 30 ساله) شهر کلاله بوده و متغيرهاي مستقل اين تحقيق عبارت از بيست متغير(سن پاسخگويان، سطح تحصيلات پاسخگويان، ميزان درآمد ماهيانه پاسخگويان، ميزان هزينه صرف شده جهت مصرف مواد مخدر، سن شروع به مصرف مواد مخدرپاسخگويان، شرايط و وضعيت خانوادگي پاسخگويان، باورهاي غلط نسبت به مصرف مواد مخدر، چگونگي عمل مکانيزم وسايل کنترل بيروني، ميزان دسترسي آسان به مواد مخدر، جنسيت پاسخگويان، محل تولد پاسخگويان، محل سکونت پاسخگويان، وضعيت اشتغال پاسخگويان، وضعيت تاهل پاسخگويان، وجود فرد معتاد در خانواده پاسخگويان، وجود فرد معتاد در بين دوستان پاسخگويان، نوع شغل پاسخگويان، نوع مسکن پاسخگويان، نوع قوميت پاسخگويان و اولين تجربه ي مصرف مواد مخدر پاسخگويان) مي باشد. و)سازمانهاي بهره بردار از نتايج تحقيق با توجه به ماهيت موضوع و نتايج مورد نظر در تحقيق، اين پژوهش مي تواند براي سازمان هاي ذيل در سطح محلي، منطقه اي و حتي در سطح ملي مورد استفاده قرار گيرد: 1- ستاد مبارزه با مواد مخدر 2- نيروي انتظامي 3- دستگاه قضايي 4- استانداري، فرمانداري و بخشداري ها 5- آموزش و پرورش 6- ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامي 7- سازمان تبليغات اسلامي 8- ساير سازمان ها سياسي و اجتماعي کشور ز)سازماندهي تحقيق: تحقيق انجام شده مشتمل بر دو بخش کلي مي باشد. در بخش نخست الفاظ محوري تحقيق مورد تحليل و توصيف قرار گرفته و با بررسي اجمالي ويژگيهاي جغرافياييف طبيعي و انساني شهرستان کلاله با زيست بوم شناسي اين شهرستان آشنايي اجمالي پيدا کرده و سپس به مفهوم اعتياد و واژگان نزديک به ان از جمله وابستگي و سوء مصرف و … مي پزدازيم. همچنين مفهوم محيط اجتماعي و اقسام گوناگون آن از جمله خانواده، مسکن، همسالان و … بررسي شده و انواع مواد مخدر و تعاريف آن در اين بخش جهت بررسي تحليلي گنجانيده شده است و در پايان بخش نخست نظريه هاي مختلف جرم شناسان و جامعه شناسان در مورد گرايش به مواد مخدر مورد بررسي قرار گرفت. بخش دوم مشتمل بر روش شناسي و توصيف و تجزيه و تحليل داده ها مي باشد بدواً اعتبار ابزار تحقيق و پايايي آن مورد بررسي قرار خواهد گرفت. انتخاب جامعه آماري از معتادان کمتر کنترل شده اين شهرستان بوده که با توسل به پرسش نامه هاي تنظيم شده از معتادان زندان و مراکز ترک اعتياد شهرستان کلاله استطاع بعمل آمده و پس از نمونه گيري و توصيف متغيرهاي محيط به سنجش روابط اعتياد با متغيرهاي مختلف محيطي از جمله خانواده، ميزان دسترسي به مواد مخدر و … مي پردازيم و خلاصه نتايج اماري و روابط معنادار متغيرها با اعتياد در شهرستان کلاله بصورت جداول گويا در پايان هر قسمت مورد بررسي قرار خواهد گرفت و در پايان نيز نگارنده به نتيجه گيري و ارائه پيشنهادات خواهد پرداخت.

بخش نخست
باز شناسي مفاهيم و درآمدي بر نظريه هاي اجتماعي گرايش به مواد مخدر

بخش نخست: بازشناسي مفاهيم و درآمدي بر نظريه هاي اجتماعي گرايش به مواد مخدر
در راستاي شناخت و بازشناسي مفاهيم و درآمدي بر نظريه هاي اجتماعي گرايش به مواد مخدر؛ اين مهم را در دو فصل تحت عنوان: فصل نخست: تحليل و توصيف الفاظ محوري تحقيق و فصل دوم: درآمدي بر اقسام مواد مخدر و تحليل نظريه هاي اجتماعي گرايش به آن، انجام داده و اميد است که از طريق دو فصل ذيل، درک درستي نسبت به محتوا، بخش مورد نظر داشته باشيم.
فصل نخست: تحليل و توصيف الفاظ محوري تحقيق
در اين فصل ابتدا با شهرستان کلاله و مردم و قوميت ها و جغرافيايي طبيعي آن آشنا مي شويم سپس با مفهوم اعتياد که داراي مفاهيم متعددي نيز مي باشد آشنا مي شويم در کنار مسئله اعتياد برخي واژگان همچون وابستگي، سوءمصرف، محروميت و تحمل تبادر ذهني مي يابند که لازم است به توضيح



قیمت: تومان


پاسخ دهید