انتقاد از نهاد های دولتی

یکی از مصادیق اتخاذ رویکرد ها ی انتقادی در پی رسانه ای شدن جرایم انتقاد از نهادهای دولتی است که جرم در حوزه ی عملکرد آن ها واقع شده است . دستگاه قضایی نیز به عنوان یکی از نهاد های حکومتی همواره در معرض این گونه گزارش ها قرار داشته است . گزارش های انتقادی نسبت به دستگاه قضایی در خصوص جرایمی که جنبه رسانه ای پیدا می کنند در رسانه ها به وفور مشاهده می شود و در حالی که به زعم خودشان از حمایت عمومی نیز برخوردار است ، از دستگاه قضایی به خاطر کم کاری و کوتاهی در مجازات مرتکبین جرایم انتقاد می کنند . نمونه ی بارز این رویه در بازنمایی اخبار مربوط به ((تجاوز گروهی در کاشمر)) نمایان است . رسانه ها در اخبار خود به خصوص بازتاب سخنان امام جمعه شهرستان کاشمر به شدت به انتقاد از عملکرد دستگاه قضایی[1] پرداخته اند.  نمونه دیگر از انتقاد از دستگاه قضایی را می توان در بازتاب وسیع تعلل مامورین نیروی انتظامی در صحنه وقوع ((قتل میدان کاج سعادت آباد تهران)) دانست. این اقدام مامورین نیروی انتظامی موجب مقصر قلمداد شدن آن ها از سوی رسانه ها گردید[2] و بازتاب رسانه ای زیادی نیز پیدا کرد.

اما در طرف مقابل رسانه ها با انتشار اخبار مربوط به جرایم سکوت مراجع رسمی و دولتی را می شکنند و آن را جبران می کنند و از طریق مطلع ساختن افکار عمومی به دولت ها فشار می آورند تا در موارد نقص شدید هنجارها و ارتکاب جرم های شدید واکنش مناسب از خود نشان دهند و از روش های ملاطفت آمیز و چشم پوشانه خودداری کنند.[3]

علاوه بر این با توجه به تمرکز افکار عمومی بر اقدامات دادگاه هادر این موارد کمتر شاهد اعمال نفوذ در این گونه پرونده ها هستیم . به عنوان مثال در خصوص جرم تجاوز به عنف واکنش مسئولان نسبت به مجرمینی که جرم آن ها رسانه ای شده است شدید و به دور از برخورد های ملاطفت آمیز است . واکنش رییس دستگاه قضایی نسبت به متهم معروف به(( عقرب سیاه)) در این خصوص قابل ذکر است . بعد از اینکه رسیدگی به اتهام تجاوز به عنف وی جنبه ی رسانه ای پیدا کرد ، حتی شاهد اعتراض شخص رییس قوه ی قضاییه به رای برائت از اتهام تجاوز به عنف وی بودیم .در حالی که در یکی از پرونده های تجاوز به عنف که به عنوان نمونه آماری بررسی گردید که در آن چهار نفر در یکی از جاده های خارج از محدوده ی شهر مشهد با تهدید یک زوج و محبوس کردن شوهر در اتومبیل همسر وی را مورد تجاوز قرار داده بودند، رویه ی متفاوتی حاکم است.در این پرونده پس از پیگیری های مادر یکی از متهمین و مراجعه به مقامات غیر رسمی در نهایت طی مکاتبه ای امام جمعه ی موقت مشهد از معاونت دادستانی مشهد درخواست اعمال تخفیف در خصوص متهمین را نموده که در نهایت منجر به نقض رای در شعبه ی دیوان عالی کشور مستقر در مشهد گردیده است.آنچه در این بین قابل توجه است مکاتبه برای اعمال تخفیف صرف نظر از موثر بودن یا نبودن ان در رای دادگاه است . در حالی که اگر رسیدگی به این پرونده جنبه ی رسانه ای پیدا می کرد قطعا شاهد چنین اقدامی ملاطفت آمیز و مدارا  با آنان از سوی این مقامات نبودیم.

آنچه در این بین دارای اهمیت است تاثیر سیاسی شدن جرم بر گزارش های انتقادی است  که ارتکاب جرم به عنوان نقطه ضعفی از طرف رسانه های چپ گرا دانسته می شود و از آن به عنوان ابزاری جهت متهم کردن حزب و گروه حاکم به بی کفایتی و ناتوانی در تامین نظم و امنیت استفاده می کنند[4].در پوشش رسانه ای اخبار مربوط به فساد های مالی دستگاه های دولتی این نوع گرایش های انتقادی بیشتر مشاهده می شود.انتشار این گونه جرائم در رسانه ها از طرفی با اظهارات سیاست مداران مبنی بر تبعیت از قانون و حمایت از منافع عمومی تعارض دارد و از طرفی نیز انتظار معقول در چنین شرایطی برخوردی قانونی نسبت به این مجرمین است که ممکن است در پی مصلحت اندیشی های مختلف از تعقیب و مجازات رهایی یابند اما با انتشار اخبار مربوط به این گونه جرائم و حساسیت افکار عمومی به آن تا حدود زیادی برخوردی شدید و قابل توجه نسبت به اینگونه مجرمان فراهم می شود. این اقدام رسانه ها در طول سال های اخیر سهم بسزایی در حساس کردن افکار عمومی و دولتمردان نسبت به ماهیت، وسعت و دامنه فعالیت های این افراد و آثار مخرب و ویرانگر آن ها بر اجتماع داشته است[5].

 

[1] – Www.Khabaronline.ir3/4/ 1390-

[2] -www.Donya-e-eqtesad.com- 1389/8/16

[3] – دلماس مارتی ، می ری – نظام های بزرگ سیاست جنائی- جلد دوم – ترجمه علی حسین نجفی ابرند آبادی-انتشارات میزان-1381- ص304

[4]— فرجیها ، محمد – جنبه هایی از تاثیر یافته های جرم شناسی بر سیاست جنائی- فصلنامه علمی پژوهشی مدرس- دوره هفتم- شماره اول

[5] – فرجیها ، محمد – بازتاب رسانه ای جرم-–صفحه76

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تاثیر رسانه ای شدن پرونده های کیفری بر رسیدگی قضایی