نظريه ويژگي هاي ضروري شغل :

روش مبتني بر ويژگيهاي شغلي به وسيله دو پژوهشگر به نام ترنر ولارنس در سالهاي مياني 1960 ارايه شد. آنها براي ارزيابي اثر انواع مختلف شغل بر ميزان رضايت و غيبت كاركنان يك روش پژوهش ارايه نمودند. آنها پيش بيني كردند كه كاركنان مشاغلي را ترجيح مي دهند كه پيچيده، چالشگر يا هماورد طلب باشد؛ يعني اين شغلها موجب افزايش رضايت شغلي و كاهش نرخ يا ميزان غيبت آنان خواهد شد.

اين دو پژوهشگر پيچيدگي كار را بر اساس شش ويژگي تعريف كردند :

  1. 1. گوناگوني يا متنوع بودن كار
  2. 2. استقلال يا آزادي عمل در كار
  3. 3. مسئوليت
  4. 4. دانش و مهارت
  5. 5. روابط متقابل اجتماعي كه مورد نياز است .
  6. 6. روابط متقابل اجتماعي كه اختياري است.

هر قدر شغل از نظر اين ويژگي ها نمره بالاتري مي گرفت، از نظر اين دو پژوهشگر، پيچيده تر بود.ارايه اين تئوري به وسيله اين دو پژوهشگر به سه دليل از اهميت زيادي برخوردار بود.

نخست: آنها توانستند ثابت كنند كه كاركنان سازمان ها نسبت به مشاغل گوناگون واكنشهاي متفاوت نشان مي دهند.

دوم: آنها توانستند مجموعه اي از ويژگي هاي شغلي را بر شمارند كه مي توان كارها را بر آن اساس مورد ارزيابي قرار داد.

سوم: اينكه آنها به نياز هاي فردي توجه كردند تا ببينند اختلافات فردي چگونه باعث مي شود كه آنها در برابر شغل هاي متفاوت واكنشهاي گوناگون از خود نشان دهند (رابينز، 1383،927)

مورهد وگريفين(1382،199) بيان مي دارند كه اين پيش بيني ها بر روي چهارصد و هفتاد نفر از كاركنان چندين كارخانه توليدي كه داراي چهل و هفت شغل مختلف بودند آزمايش شدند. براي اندازه گيري متغيرهاي مربوطه از روش مشاهده ميداني و مصاحبه استفاده شد. درجه پيچيدگي شغل برابر مجموع اندازه هاي شش ويژگي شغل بود و با رضايت و حضور كاركنان همبستگي داشت. نتايج بدست آمده روابط پيش بيني شده بين پيچيدگي وظيفه و حضور را تاييد كردند، ولي هيچ گونه رابطه اي بين پيچيدگي وظيفه و رضايت مشاهده نشد.

الگوي ويژگي هاي شغلي :

تئوري خاصي كه ترنر ولارنس مبتني بر پيش نيازهاي شغلي ارائه كردند سنگ بناي چيزي را گذاشت كه مي توان بدان وسيله ويژگي هاي كار را تعريف كرد و به رابطه بين انگيزش، عملكرد و رضايت شغلي افراد پي برد. يعني ريچارد هاكمن و الدهام توانستند الگوي ويژگي هاي شغلي را( بر آن اساس ) ارائه كنند (رابينز، 1383،928).

استونر وديگران(1382،619) بيان مي دارند ريچارد هاكمن و همكارانش مي خواستند كه كارگرها براي انجام دادن كار خود داراي انگيزه بالايي باشند پنج بعد شغل را در نظر گرفتند. با توجه به الگوي ويژگي هاي شغلي، هر نوع كار يا شغلي را مي توان بر حسب 5 بعد اصلي كار، به شرح زير بيان كرد:

تنوع وظايف: شغل شامل وظايف متنوعي بوده، كه يك فرد مي تواند از مهارتهاي گوناگوني بهره گيرد.

هويت وظيفه: وظايف شغلي به نحوي معين شده اند كه كار از ابتدا تا انتها براي شاغل مشخص بوده و فرد تصوير كاملي از وظايف شغلي خود داشته و خود بخش مهمي از كار تلقي مي شود.

اهميت وظيفه: شغل داراي اهميت و ارزش بوده و اثرات محسوسي بر زندگي يا كار افراد ديگر دارد.

استقلال: شاغل تا حدي در برنامه ريزي زماني كار، در تعيين رويه هاي كاري، از استقلال و آزادي عمل بر خوردار است.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

رابطه ویژگی های شغلی و شخصیتی با میزان تعهد سازمانی در بین کارکنان مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران