شمع‌زني (shoring)

شمع‌زني يا شمع‌كوبي به مهيا ساختن سيستمي پشتيبان براي ديواره‌هاي ترانشه گويند كه براي محافظت از حركت خاك، تسهيلات زيرزميني، جاده‌ها و زيربناها به‌كار مي‌رود. شمع‌بندي يا مهارگذاري هنگامي به كار مي‌رود كه شيبداركردن ديواره‌هاي جانبي ترانشه يا گودال به واسطه عمق برش، از حداكثر شيب مجاز تجاوز نمايد. سيستم شمع‌زني تشكيل شده از تيرهاي عمودي (تخته يا فلز)، تيرهاي افقي (تخته يا فلز)، بست‌هاي مقاوم و انواع آن عبارتند از شمع‌زني تخته‌اي، شمع‌زني هيدروليك و شمع‌زني پنوماتيك. (نصر آزادانی, و غيره 1388)

2-3-5-1-6) حفاظ گذاري (shielding)

حفاظ گذاري دو گونه استفاده دارد :

  1. جعبه‌هاي ترانشه : اولين گزينة محافظتي در برابر فروريختگي‌ها مي‌باشد که در شکل 2-4 نشان داده شده است.
  2. مدل تركيبي : تركيبي است از جعبه‌هاي ترانشه و شيبداركردن و پله بندي

پله بندي (Benching)

در اين روش نوع خاك، نسبت عرض به ارتفاع ديواره مورد پله بندي را تعيين مي‌كند

ساير موارد

سایر ملاحظاتی که در ایمنی حفاری و گودبرداری باید مورد توجه قرار گیرند، عبارتند از :

  • از نزديك شدن ماشين آلات سنگين به گودال‌ها ممانعت به عمل آید.
  • ضايعات و نخاله‌هاي گودبرداري بايد حداقل در فاصله 2 فوت از لبه گودال قرار گيرند.
  • تجمع گاز تحت كنترل بوده و موتورهاي احتراق داخلي از محل خاك برداري دور نگه داشته شوند.
  • علائم نشان دهنده و نرده‌هاي حفاظ كانال در اطراف آن نصب گردند.
  • محدوده‌اي را با توجه به نوع خاك گودبرداري تعیین نموده و از نزديك شدن تجهيزات و وسايل به لبه‌هاي آن جلوگيري نمود.
  • بايد براي كليه كارگران شاغل در گودبرداري تجهيزات حفاظت فردي اعم از كفش ايمني، ماسك تنفسي متناسب با شرايط كار و دستكش يا پوشش حفاظتي دست مهيا گردد.
  • معاينات دوره‌اي كارگران بايد در هر سال یک‌بار انجام پذيرد.
  • امكانات استحمام بايد در محل‌هاي خروجي حوزه حفاري، مهيا شود. (هر 6 كارگر يك دوش آب گرم و سرد)
  • در مواردي كه كارگران در محيط‌هاي مرطوب فعاليت مي‌نمايند پيمانكار مكلف به تهيه كفش يا چكمه‌هاي لاستيكي و دستكش غير قابل نفوذ متناسب با كار مي‌باشد.
  • پيمانكار مكلف است به وسيله مسؤولين فني خود كليه وسايل استحفاظي را مرتبا بازرسي، تعمير و يا تعويض نمايد تا حفاظت كارگران در محیط‌های حفاری شده پيوسته تأمين گردد.
  • امكانات كمك‌هاي اوليه كه در دسترس سريع باشد بايد فراهم شود .
  • زمين مورد نظر از لحاظ استحكام دقيقاً مورد بررسي قرار گيرد .
  • موقعيت تاسيسات زير زميني از قبيل كانال‌هاي فاضلاب، لوله كشي آب، گاز، كابل هاي برق، تلفن و غيره كه ممكن است در حين انجام عمليات گودبرداري موجب بروز خطر و حادثه گردند و يا خود دچار خسارت شوند، بايد مورد شناسايي قرار گرفته و در صورت لزوم نسبت به تغيير مسير دائم يا موقت و يا قطع جريان آن‌ها اقدام گردد .
  • درصورتي‌كه عمليات گودبرداري و حفاري احتمال خطري براي پايداري ديوارها و ساختمان‌هاي مجاور در برداشته باشد، بايد از طريق نصب شمع، سپر و مهارهاي مناسب و شروع عمليات، ايمني و پايداري آن‌ها تامين گردد. (اداره‏بهداشت،ایمنی‏ومحیط‏زیست‏وزارت‏نفت 1384)

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

ایجاد ساختاری برای ارزیابی عملکرد HSE پیمانکاران در پروژه‌های عمرانی (با مطالعه موردی پیمانکاران سازمان مهندسی و عمران شهر تهران))