انواع ادغام

شرکتهای تجاری به سه طریق زیر می توانند شرکت یا شرکتهای تجاری دیگر را تحت کنترل خود درآوردند: ادغام قانونی، تحصیل سهام کنترل و تحصیل دارایی. طریق اول، ادغام واقعی نیز نامیده می شود، زیرا موجب انحلال شرکت یا شرکتهای تجاری ادغام شونده می شود. ازآنجا که طریق دوم و سوم مستلزم انحلال شرکت یا شرکتهای تجاری ادغام شونده نیست، ما به تبعیت از بعضی ازحقوقدانان آنهارا ادغام عملی می نامیم. ادغام عملی به این معناست که یک شرکت تجاری با خرید سهام یا دارایی شرکت یا شرکتهای دیگر کنترل آنها را دردست بگیرد، بدون اینکه شخصیت حقوقی هیچ یک ازشرکتهای تجاری طرف قرارداد محو شود.           در تحصیل سهام کنترل کننده؛ شرکت سهامی ادغام کننده با تحصیل سهام شرکت ادغام شونده می تواند درهیأت مدیره شرکت سهامی ادغام شونده وارد شده و با تعیین مدیران دلخواه عملا کنترل کار شرکت را دست گیرد. دراین حالت هرچند شخصیت حقوقی شرکت ادغام شونده ازبین نمی رود، ولی شرکت سهامی ادغام کننده با توجه به موقعیتی که پیدا می کند، می تواند درکلیه تصمیمات شرکت ادغام شونده دخالت کرده و سیاستهای خود را درآن اعمال کند.

    درتحصیل دارایی؛ شرکت ادغام کننده به جای وارد شدن در مدیریت شرکت تجاری ادغام شونده،داراییهای آنرا تحصیل می کند. دراین حالت، شرکت تجاری ادغام شونده هر چند شخصیت حقوقی خود را حفظ می کند، لکن معمولا از گردونه فعالیتهای تجاری خارج می شود.درحقوق ایران، تفکیکی بین ادغام واقعی و عملی در قوانین مشاهده نمی شود. همچنین، در لسان حقوقدانان و مؤلفین نیز چنین تفکیکی دیده نمی شود.          

    دراینجا ابتدا به بیان ادغام واقعی میپردازیم:                                                                             

درادغام واقعی یا قانونی، شرکت تجاری ادغام کننده به جای تحصیل سهام یا دارایی شرکت ادغام شونده، می تواند با رعایت مقررات قانونی، شرکت تجاری ادغام شونده را منحل و کلیه داراییها و تعهدات آنرا تحصیل کند. ادغام واقعی، معمولا بر دو نوع است: ادغام ساده و ادغام ترکیبی. چنانچه داراییها وتعهدات دوشرکت تجاری به یکی ازآنهامنتقل شود، ادغام ساده و چنانچه داراییها و تعهدات دو شرکت تجاری به یک شرکت تجاری جدید منتقل شود، ادغام مرکب نام دارد.[1]

ادغام دراکثر نظام های حقوقی دریک تقسیم بندی کلی در دونوع است. 1- ادغام ساده 2- ادغام ترکیبی (مرکب). در اکثر ایلات متحده امریکا همین تقسیم بندی به چشم می خورد مشابه همین تقسیم بندی درحقوق کشورهای اروپایی ازقبیل فرانسه ، دانمارک، ایتالیا، انگلیس وهمچنین سایرکشورها ازقبیل کانادا و هند به چشم می خورد. درحقوق کشورهای اسلامی ازجمله ایران درهیچ کدام ازقوانین تصویب شده بحثی ازادغام به میان نیامده است تا این که نوبت به طرح انواع آن برسد حتی قانون شرکت های تعاونی سال 1350که سیری کلی به ادغام می زند هیچ گونه صحبتی از انواع ادغام به میان نمی اورد. تا این که در لایحه جدید قانون تجارت که به مجلس تقدیم شد و درآن انواع ادغام رابیان میکند وبه تحلیل موضوعات مربوط می پردازد.

ما ابتدا به انواع ادغام در شرکت ها می پردازیم.

  • ادغام ساده :

در ادغام ساده ، معمولا یک شرکت سهامی که سرمایه و امکانات بیشتری دارد شرکت سهامی کوچکتر وانفعالی تر را درخود جذب می کند، شرکت سهامی باز مانده درنتیجه سرمایه خود راافزایش می دهد. شرکت سهامی ادغام شده(مدغَم) جزئی از شرکت سهامی باز مانده (مدغِم) میگردد و وجود جدا گانه خود را ازدست می دهد.[2]

با این توصیف درادغام ساده شرکت جدیدی به وجود نمی آید، بلکه کلیه شرکت های تجاری طرف قرارداد دریکی ازآنها ادغام می شود. مثلا، در ادغام بین شرکت های تجاری الف و ب شرکت تجاری ب درالف ادغام می شود و یا درادغام شرکت های تجاری ( الف ، ب ، ج ) شرکت های ( ب و ج ) درالف ادغام می شود. پس از انجام قرارداد، شرکت تجاری الف باقی می ماند و شرکت یا شرکت های تجاری دیگر منحل می شود. ماده 590 قانون جدید ادغام شرکتها را به دو قسم ساده و مرکب تقسیم می کند. ادغام ساده را: به جذب یک یا چند شرکت در شرکت دیگر ادغام ساده گویند دراین ادغام شرکت جذب شده شخصیت حقوقی خود را ازدست می دهد. درمثال بالا با ادغام شرکت ب در شرکت الف شرکت ب شخصیت خود را از دست می دهد.

همان طور که گفتیم تا قبل از لایحه جدید قانون تجارت بحثی ازادغام نبود با پیش بینی این مورد مسیررا برای حل مشکلات ادغام باز کرده و تسریع را در بروز رسانی قوانین شاهد هستیم در کل درحقوق ایران، انگلیس و فرانسه چنین تنوعی را شاهد نیستیم و این حقوق ادغام شرکت ها برگرفته از حقوق شرکت های امریکا می باشد. در حقوق امریکا انواع مختلفی از ادغام ساده وجود دارد

Www.modir.ir                                                                                                                                                                                                                            1

[2] محمد عیسائی تفرشی، حقوق تجارت، مباحثی تحلیلی ازحقوق شرکتهای تجاری، جلد دوم، انتشارات دانشگاه تربیت مدرس (چاپ اول،1386)، ص91.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تحلیل و بررسی ادغام وتجزیه شرکتها درلایحه جدید قانون تجارت ومقایسه آن باقوانین فعلی تجاری