تحولات بانکداری الکترونیکی

چند دهه اخیر تحولات شگرفی در نظام بانکداری بوجود آمده است . این تحولات را به چهار دوره می توان تقسیم نمود. در هر دوره تا حدی رایانه و نرم افزار جایگزین انسانها و کاغذ شده اند . به عبارت دیگر فناوری جدید و الکترونیکی شدن بانکداری به آنها این امکان را می دهد که سرعت ، کیفیت، دقت ، هزینه و تنوع خدمات خود را افزایش دهند (حیدرپور و طهماسبی،1389، 86). فناوري اطلاعات در بانکها طی دوره هاي چهارگانه به تکامل رسیده است، هر یک از دوره ها بر جنبه متفاوت از کار دلالت دارند، در هر دوره توسعه فناوري اطلاعات باعث شده است که کامپیوتر و نرم افزار تا حدي جایگزین انسان و کاغذ شده است. هر دوره از تکامل ، به مدیران سیستم بانکی این امکان را داده است که اوقات تلف شده را در شرایط کار رقابتی به حداقل برسانند و در گسترده بالاتري به ارائه خدمات بپردازند.این دوره هاي چهار گانه عبارتند از:

2-3-1) دوره اول: اتوماسیون پشت باجه

در این دوره صرفاً اطلاعات بانکی شعب در سیستمهاي اطلاعاتی مرکزي ثبت می شد. نحوه ارسال اطلاعات به رایانه هاي مرکزي در اوایل به صورت ارسال گزارش روزانه کارکرد شعبه به صورت کاغذ بود که با پیشرفت اتوماسیون پشت باجه باعث گردید به جاي ارسال کاغذ به مرکز از نوارهاي مغناطیسی استفاده گردد. اثرات این دوره ایجاد دقت و سرعت در موازنه حسابها و حذف دفاتر کارتهاي حساب در بانکها بود.اما تاثیري در رفاه مشتریان بانکها ایجاد نکرد و تاثیر رقابتی نیزبین بانکها برجاي نگذاشت.

2-3-2) دوره دوم: اتوماسیون پشت باجه

در این دوره دستگاهایی شبیه کامپیوترهاي شخصی به صورت ترمینال که به کامپیوتر سرور داخل شعبه متصل بودند در اختیار کارمندان بانکها قرار گرفت ، نحوه کار به این صورت که اطلاعات مشتریان و کارکرد روزانه شعبه به صورت جزیره اي(غیر متمرکز) در کامپیوتر شعبه ذخیره می گردد و در پایان روز از طریق خطوط مخابراتی به رایانه هاي مرکزي بانکها منتقل می گردید. در این دوره کارمندان به Dialup یا Leased Line استیجاري صورت لحظه اي به اطلاعات حسابها و مشتریان شعبه خود دسترسی داشتند.

از معایب این دوره می توان عنوان نمود که دسترسی به اطلاعات سایرمشتریان در شعب دیگر مقدور نبود. شبکه هاي مخابراتی در انحصار شرکتهاي دولتی که استفاده از آنها محدود و پرهزینه بود مشکل عمده بود   .  استفاده از کاغذ کم شده اما پرسنل بانکها کاهش نیافت. وجود نرم افزارهاي غیریکپارچه از معضلات این دوره بوده است.

2-3-3) دوره سوم : متصل کردن مشتریان به حسابهایشان

در این دوره مشتري با استفاده از تلفن و یا مراجعه به دستگاه هاي خودپرداز و استفاده کارتهاي مغناطیسی می توانستند به حسابهاي خود دسترسی داشته باشند و عملیاتهاي انتقال وجه ، برداشت وجه و مشاهده مانده و صورتحساب حسابهاي خویش را به صورت الکترونیکی انجام دهند. از این دوره تا حدودي سالنهاي انتظار بانکها به تدریج خالی از صفهاي طولانی شد ولیکن هنوز به نیروي انسانی جهت ارائه خدمات بانکی پشت باجه وجود داشت.

مشتریان از دریافت خدمات بانکی به صورت حضوري احساس رضایت بیشتري می کردند. پول کاغذي هنوز رواج داشته و واریز و دریافت وجه نقد همچنان یکی از فشارهاي کاري روزانه بود. به دلیل در دسترس بودن 7 در 24 سیستمهاي تلفن بانک و خودپرداز، محدودیت ساعت کاري بانکها دیگر جزء دغدغه هاي مشتریان نبود. صرفه جویی در مصرف کاغذ و ارائه خدمات غیر حضوري برخی از خدمات بانکی، براي بانکها سودمند بود و گسترش ظرفیت کاري براي بانکها ارزان تمام می شد. در این دوره مشتریان فقط عملیاتهاي بانکداري خرد خویش را توسط سیستمهاي مکانیزه انجام می دادند و کماکان براي دریافت خدمات بیمه اي، تسهیلات و غیره به بانکها مراجعه می نمودند. سیستمهاي ماشینی همچنان به صورت جزیره اي و سیستمهاي ارتباطی مشتریان با حسابهایشان مثل خودپرداز، تلفن بانک توسعه یافت. به دلیل عدم ارتباط بین وجود سیستمهاي جزیره اي وجود نیروهاي انسانی به منظور این ارتباط همچنان ضروري بود. می توان گفت در این دوره تنها نیمی از عملیات بانکی مکانیزه یا الکترونیکی شدند. یکی از مشکلات عمده این دوره سیستمهاي جزیره اي و نا هماهنگی در ارایه خدمات بانکی به مشتریان ، نبود خطوط ارتباطی مطمئن و پروتکلهاي ارتباطی لازم به منظور اتصال مشتریان با بانکها بوده است.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تاثیر بانکداری الکترونیک بر عملکرد  مالی  بانک مسکن